مراقبت هاي قبل و بعد از خروج زنداني و تأثيرآن بر كاهش جرم

گردآورنده : علی گودرزوندچگینی

مقدمه

یکی از عوامل ارتکاب جرم نا آشنایی مجرمان با چگونگی حل مشکلات خود ، خانواده ، دوستان و آشنایا ن است ، چون اغلب افراد بواسطه غرور کاذب و بعضی خصلت های فرهنگی و تربیتی و شخصیتی که دارند خود را بیشتر از آنچه هستند جلوه می دهند ناتوانی خود را در حل مسایل و مشکلات مخفی می کنند و کسانی که به آنان نیز برای راهنمایی و کمک مراجعه می کنند به جای اینکه صادقانه بی اطلاعی و ناتوانی خود را در حل مشکل بیان کنند و مراجعه کننده را با اظهار نظرهای خود به گمراهی می کشانند .

در این مقاله سعی شده است مهارت هایی که مورد نیاز برای جلوگیری از بازگشت مجدد زندانی هستند بیان شوند ، این مهارت ها در واقع مهارت هایی است که آگاهی از آنها می تواند در آینده پیشگیری کننده از ارتکاب مجدد جرم باشد .

امروز در جامعه اسلامی ایران ،یکی از مهمترین دغدغه های مسئولین کشور کاهش جرم در جامعه می باشد . در بسیاری از موارد می توان علاج واقعه را قبل وقوع نمود ، ادارات و سازمان هایی که متولی تعلیم و تربیت در جامعه هستند می توانند با آموزش مهارت های زندگی ، چگونگی مواجه شدن شهروندان را با مشکلات خود و خانواده به آنها بیاموزند . این نوشتار سعی دارد که مهمترین مهارت های زندگی که باعث جرم توسط مجرمان می شوند را بیان نماید ؛ آنچه مورد توجه است آموزش مهارت هایی است که چه در دوران حبس چه پس از آزادی زندانی باعث می شوند مجرم مجددا مرتکب جرم نشود .

آموزش مهارتهای زندگی

یافته های علمی گواه آن است که بهداشت از جمله مهمترین نیازهای امروزی است ،که برای تامین آن لازم است فرد وضعیت خود را بشناسد ، بتواند دیگران را درک کند و روابط موثری را با آنها برقرار سازد ، هیجانهای منفی و استرس روزمره خود را شناسایی کرده و آنها را تحت کنترل درآورد ،به شیوهای موثر مشکلات خود را حل کرده و تصمیم های مناسبی اتخاذ کند . لازمه بر آورده شدن بخش مهمی از نیازهای اساسی بالا تسلط یافتن بر شش مهارت مهم در زندگی است ،  این مهارت ها عبارتند از :

۱- مهارت حل مساله و تصمیم گیری  ۲- مهارت مقابله با فشارهای روانی ۳- مهارت مقابله با خشم  ۴- مهارتهای ارتباطی  ۵- مهارت مقابله با افسردگی ۶- مهارت مقابله با اضطراب.

اما نکته بسیار مهم در باره تسلط یافتن به هر کدام از مهارت های اشاره شده ، مفهوم ماهر بودن و مهارت  شخص می باشد .

فرد دارای مهارت و ماهر به فردی گفته می شود که توانایی انجام یک کار را به شکلی صحیح و درست داشته باشد .

بدیهی است برای اینکه فرد بخواهد در زمینه ای به مهارت برسد نیاز دارد که هم به داشتن چگونگی آن عمل آگاهی یابد و هم با تمرین های متوالی آن دانش را به رفتار و عمل تبدیل کند . برای تسلط یافتن به بر مهارت های زندگی همچو دیگر مهارت ها ، دانش و تمرین ، مهمترین عناصر هستند ، بدین معنی که  ما با مطالعه ، پرسیدن از افراد ماهر و توانمد در زندگی ، مشاهده اطرافیان و . . . به دانش مربوط دست یابیم و با تمرین های مستمر سعی کنیم که دانش مربوط را به عمل تبدیل کنیم .

حال قبل از شروع اولین مهارت بهتر است که با چارچوب جلسات و برخی از اصطلاحات بیشتر آشنا شویم . شالوده  جلساتی که در پیش خواهیم داشت مبتنی بر بارش فکر ، نتیجه گیری ، فعالیت کلاسی و تمرین می باشد .

بارش فکری : بارش فکری شیوه ای است که برای با انگیزه کردن و فعال کردن اعضای شرکت کننده در مباحث مربوط به مهارت های زندگی به کار می رود .

آنچه ماحصل بارش فکری است این خواهد بود که ابرهای تفکر خود را به بارش واداریم تا بذر موضوع وارد بحث ، آب لازم برای رشد و پرورش را جذب کند . طی بارش فکری نه فقط انگیزه ها تحریک می شود و متعاقب آن یادگیری آنان نیز افزایش می یابد . بلکه این ابزار مقدمات یادگیری مشارکتی را فراهم خواهد  کرد . آنچه در بارش فکری از اهمیت اساسی برخوردار است این است که هر کسی آزاد است که عقاید خود را به راحتی به بدون احساس نگرانی از برخورد دیگران در گروه مطرح کند .

نتیجه گیری : بعد از اینکه اعضا فعالانه در بارش فکری شرکت کردند و عقاید وایده ها را مطرح کردند . تسهیل گر یا سازمان دهنده اطلاعاتی را که دارای پشتوانه پژوهشی و تحقیقاتی هستند و کارآمدی آنها مورد تایید باشد به گروه  ارایه می دهد .

فعالیتها : یکی از ویژگی های بنیادی برنامه آموزش مهارت های زندگی که در ورای فعالیت ها نهفته می باشد منطقی است که هیچ رفتاری در انسان شکل نمی گیرد مگر اینکه به اندازه کافی تمرین شده باشد ، بخشی از این فعالیتها در گروه و با مشارکت اعضا صورت می گیرد ولی این مقدار فعالیت ها به هیچ وجه کافی نیست . هر کدام از اعضا اگر خود را موظف به دستیابی به پختگی بداند مطمئنا این نیاز را در خود احساس خواهد کرد که اطلاعات صحیح را با تمرین های مستمر به رفتار تبدیل کند .

آموزش مهارت حل مساله و تصمیم گیری : در زندگی ما انسان ها واقعیت های متعددی وجود دارند که ما چه بخواهیم و چه نخواهیم با آنها مواجه خواهیم شد . از جمله واقعیت ها که هر کدام از ما مدام با آنها برخورد داریم و خواهیم داشت ، مشکل تصمیم گیری است .

اگر از شما سوال شود که چگونه مسایل و مشکلات خودتان را حل می کنید چه جوابی می دهید ؟

موضوع مهم حل مسئله و تصمیم گیری مورد توجه بسیاری از محققان و پژوهشگران شده است . یافته ها نشان می دهد که مهم نیست افراد در زندگی با مشکل ، دردسر ، گرفتاری و . . .  روبه رو شوند بلکه مهم است که در مواجه با این گونه موقعیت ها بتوانند به شیوه ای صحیح عمل کنند .

برای ایجاد مهارت حل مسئله می توان از مراحل آگاهی – تعریف دقیق مسئله یا تصمیم  – بارش فکری – ارزیابی راه حل ها – انتخاب اجرا و  بازبینی راه حل ها استفاده کرد

  • آموزش مهارت مقابله با فشار روانی ( استرس )

هدف های مهارت مقابله با فشار روانی( استرس ) : ۱ـ فعال کردن ذهن درباره تفاوت افراد در مواجه با فشار روانی .۲ـ آگاهی یافتن با شیوه های مقابله ای خود با فشار روانی .۳ـ آگاهی یافتن درباره تاثیر کل فشار روانی بر انسان . ۴- عینیت دادن به نقش فشار روانی در زندگی انسان   ۵- آگاهی یافتن به ارتباط بین فشار روانی و هیجان  ۶- ماهر شدن در مقابله با فشار روانی .

شاید در نگاه اول استرس نتیجه عوامل ناخوشایندی تلقی شود ، ولی طبق تعریف؛ فشارهای روانی عبارتند از هر موقعیتی که فرد مجبور شود سازگاری معمول خود را تغییر دهد حال این موقعیت ممکن است تحت تعقیب بودن توسط نیروهای انتظامی و یا آزاد شدن از زندان پس از سال ها حبس باشد که احتمالا برای فرد آزاد شده بسیار خوشایند محسوب می شود .

برخی ا ز روش های مقابله با فشارهای روانی ( استرس ) : ۱- ورزش کردن ۲- تمرین آرامیدگی  ۳_ دوست یابی   ۴- تفکر مثبت ۵- مراجعه به روانش شناس/ روان پزشک ۶- استراحت کافی  ۷- تدوین برنامه ۸_ همدردی طبیعی ۹_ حمایت روانی ۱۰ _ دارو درمانی  .

مراحل مهارت مقابله با فشارهای روانی ( استرس )

  • خود آگاهی هیجانی ۲_ خنثی کردن هیجانهای منفی فشارزا ( کوتاه مدت ) ۳_ حنثی کردن هیجانهای منفی فشارزا ( دراز مدت ) ۴ _ برخورد قاطعانه ( حل مساله )

۳_ آموزش مهارت مقابله با خشم : هدف های مهارت مقابله با خشم : ۱_ فعال کردن ذهن مخاطبان در باره ی با اهمیت مهارت مهار خشم ۲- آگاهی یافتن مخاطبان و رابطه با میزان خشم خود ۳_ فعال کردن ذهن مخاطبان با اهمیت نقش افکار فرد در میزان عصبانیت

مراحل مقابله با خشم : ۱_ خود آگاهی هیجانی  ۲_ خنثی کردن بلند مدت  ۳_ خنثی کردن کوتاه مدت  ۴_ تمرین

۴_ آموزش مهارت های ارتباطی هدفها ۱- فعال کردن ذهن به اهمیت ارتباطات بین فردی ۲_ مهارت یافتن در ارتباط بین فردی  ۳_ ارتباط به دو گونه صورت می گیرد : ۱ _ ارتباط کلامی  ( صوتی ) ۲ _ ارتباط غیر کلامی  ( غیر صوتی  )

مراحل مهارت های ارتباطی : ۱ _ مرحله شروع گفت و گو ۲ _ مرحله ادامه گفت و گو  ۳ _ مرحله خاتمه گفت و گو.

۵_ آموزش مهارت مقابله با اضطراب : اضطراب نتیجه طرز تفکر غیر منطقی و غیر عقلانی است و تا زمانی که این نوع افکار وجود داشته باشند اضطراب باقی می ماند.

علایم اضطراب شامل :

 ۱_ عوامل رفتاری : که ممکن است باعث لکنت زبان ، بی خوابی ، پر تحرکی و رفتارهای تکراری شود .

  • عوامل فیزیکی : احساس انقباض در قفسه سینه و اشکال در نفس کشیدن و تپش قلب و ناراحتی و یا درد در ناحیه قلب و . . .

روشهای مهار اضطراب :

  • مهار علایم جسمی : علایم جسمی را می توان با تن آرامی و ورزش به عنوان موثر ترین راه مهار علایم جسمانی اضطراب بیان داشت .
  • مهار افکار نگران کننده : برای مهار افکار اضطرابی ابتدا می بایستی این افکار را شناسایی کنیم و پس از شناسایی بد ترین موقعیتی که قابل پیش بینی است را در نظر گرفته و خودتان را برای آن موقعیت آماده کنید.

۶_ آموزش مهارت  مقابله با افسردگی : از جمله نشانه های افسردگی : احساس بی ارزشی – گناه – غمگینی -درماندگی – ناامیدی -اختلال خواب -ناخشنودی-کاهش میل جنسی- کم توانی جسمی- خود تنبهی – اندیشیدن به مرگ

عوامل افسردگی : رخ دادهای ناگوار – عوامل  ژنتیک ( پدران و مادران افسرده)

روشهای مقابله با افسردگی : ۱_ پذیرش واقعیت ۲_ تمرین جرات ورزی  ۳_ شناخت تواناییهای فردی ۴_ واقعی تر کردن انتظارات  ۵_ شناخت جامعه  ۶_ شناخت خانواده ۷_ کسب مهارت زندگی  ۸_ برنامه ریزی بر اساس واقعیت  ۹_ کسب مهارت در برقراری ارتباط ۱۰ _ دارو درمانی

نتیجه:

از آنجا که یکی از مهمترین ارتکاب جرم عدم آشنایی مجرمان با چگونگی حل مشکلات خود ، خانواده ، دوستان وآشنایان است بنابراین می توانیم با آموزش مهارتهای زندگی به مجرمان چه در دوران حبس در زندان و چه بعد از خروج مجرمان ، مانع ارتکاب مجدد جرم توسط مجرمان بشویم . مسلما اگر این مهارتها به درستی آموزش داده شوند اکثریت قابل توجهی از مجرمان مجددا مرتکب جرم نخواهند شد . در این مقاله مهارتهای همچون ؛ مهارت حل مساله و تصمیم گیری ، مهارت مقابله با فشارهای روانی ، مهارت مقابله با خشم ، مهارت ارتباطی ، مهارت مقابله با افسردگی و مهارت مقابله با اضطراب تشریح شدند با توضیح و تشریح این مهارتها متوجه شدیم که می توان با آموزش آنها ، مجرمان را از ارتکاب مجدد به جرم بازداشت و میزان مجرمان را در جامعه کاهش داد .

منابع :

۱-       سیورن ، الکس ؛ پرورش استعداد همگانی ابداع خلاقیت ، حسین قاسم زاده ، انتشارات نیلوفر ( ۱۳۸۱) ص ۱۹ .

۲-       – جی ، دوریس دوگراس ، شل ، آموزش رفتار خلاق و استعدادهای درخشان ، مجتبی جوادیان ، انتشارات رضوی ( ۱۳۶۹ ) ص ۱۱۰

۳ _ گابر ، دان ، چگونه با دیگران دوست باشیم  ، محمد علی فرجاد ، انتشارات الهام ، ( ۱۳۷۳ ) ص ۱۲۹ . -شاملو ، سعید ، روانشناسی بالینی ، انتشارات رشد  ( ۱۳۶۷ ) ص ۱۹ _ ۲۹ .

۴- هلن ، کنرلی ، اختلات اضطرابی ، ترجمه سیروس مبینی  ( ۱۳۸۲ ) صص ۱۲ – ۱۴۱

۵- شفیع آبادی ، عبدالله ، فنون و روشهای مشاوره ، ( ۱۳۷۱ ) صص ۱۰۹ – ۱۱۰

۶ –  نوری قاسم آبادی ، ربابه ؛ مهارت حل مساله ، انتشارات معاونت امور فرهنگی و پیشگیری سازمان بهزیستی کشور ، ( ۱۳۷۷ ) ص ۱۲۹ .

نوشتن دیدگاه

آدرس پست الکترونیک شما منتشر نخواهد شد.لطفا فیلد های که دارای ستاره هستند را پر کنید *

*